نامیه

لطفا با بیان نظراتتان فضای گفتگوی دو جانبه را مهیا فرمایید

 
امامت در ذریه ابراهیم علیه السلام

  امامت در ذریه ابراهیم علیه السلام

بعد از بخشش مقام امامت به حضرت ابراهیم علیه السلام، ایشان با سرور و شوق، از مقام ربوبی در خواست می کند که آیا این مقام به فرزندان ایشان هم عنایت خواهد شد؟ باری تعالی به ایشان می فرماید این عهد به ظالمین نخواهد رسید. این پاسخ امکان دارد به معنی رد و امتناع باشد و امکان دارد به معنی استثناء.

بنا بر نقل قرآن کریم امامت در فرزندان حضرت ابراهیم علیه السلام وجود داشته و دعای ایشان اجابت شده:

 وَ وَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَ یَعْقُوبَ نَافِلَةً  وَ کلاُّ جَعَلْنَا صَلِحِینَ(انبیاء72)

وَ جَعَلْنَاهُمْ أَئمَّةً یَهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَ أَوْحَیْنَا إِلَیْهِمْ فِعْلَ الْخَیرْاتِ وَ إِقَامَ الصَّلَوةِ وَ إِیتَاءَ الزَّکَوةِ  وَ کاَنُواْ لَنَا عَبِدِینَ(انبیاء73)

ما به ابراهیم، اسحق و به اسحق، یعقوب را عطا کردیم و همه آنان از صالحان و نیکوکاران بودند. (72)

و آنها را پیشوایان مردم قرار دادیم که به امر ما مردم را هدایت کنند و انجام اعمال نیک و اقامه نماز و پرداخت زکات را به آنان وحى کردیم و آنان از عبادت کنندگان دائمى ما بودند. (73)

 

 قاعده اولویت

بخشش افتخار مقام امامت به ذریه ابراهیم علیه السلام این یقین را محرز می کند که شخص خاتم النبیین صل الله علیه وآله وسلم مفتخر به این مقام شده اند. این یقین بجهت قاعده اولویت است، بنابر قاعده ای که قرآن کریم معرفی نموده است حضرت خاتم النبیین صل الله علیه وآله و سلم نزدیکترین فرد به حضرت ابراهیم علیه السلام هستند. یعنی، اگر فضیلتی فقط و فقط به یک فرزند از ذریه حضرت ابراهیم علیه السلام عنایت شود قطعا آن شخص خاتم النبیین محمد مصطفی صل الله علیه وآله وسلم خواهند بود. بنابر قاعده اولویت وجود مقام والای امامت در ذریه حضرت ابراهیم علیه السلام دلیل بر ثبوت این مقام در سرور کائنات محمد مصطفی صل الله علیه وآله وسلم است:

 إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهیمَ لَلَّذینَ اتَّبَعُوهُ وَ هذَا النَّبِیُّ وَ الَّذینَ آمَنُوا وَ اللَّهُ وَلِیُّ الْمُؤْمِنینَ  (آل عمران68)

محققا نزدیک‏ترین مردم به ابراهیم هر آینه کسانى هستند که از او پیروى کردند و این پیامبر و کسانى که از او پیروى کردند اهل ایمانند، و خداوند ولى و دوستدار مؤمنین است

 بنابر آیه 68 سوره آل عمران نزدیکترین کسان به ابراهیم علیه السلام کسانی هستند که از او پیروی کردند بویژه حضرت خاتم النبیین صل الله علیه وآله وسلم. این نحوه نامیدن تاکید بر نزدیکی ویژه آن یگانه دهر به ابراهیم علیه السلام است. یعنی هم ایشان شامل وصف نخست هستند و هم اختصاص یافته از میان همه افرادی که به حضرت ابراهیم علیه السلام وابسته اند. بنابر نتیجه قاعده اولویت حضرت ختمی مرتبت صل الله علیه وآله وسلم هم رسول بودند و هم امام.

 

 امامت در امت اسلام بعد از رسول اکرم صل الله علیه وآله وسلم

قرآن کریم در آیات نورانی خویش مسلمین را به صاحبان آن مقام منیع هدایت می نماید و وجود ایشان را در امت رسول اکرم صل الله علیه و آله وسلم اعلام می فرماید. در سوره نساء باری تعالی می فرماید بر شماست که از رسول اکرم (ص) و صاحبان امر یکسان و همردیف اطاعت نمایید.

 یَأَیهُّا الَّذِینَ ءَامَنُواْ أَطِیعُواْ اللَّهَ وَ أَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَ أُوْلىِ الْأَمْرِ مِنکمُ  فَإِن تَنَازَعْتُمْ فىِ شىَءٍ فَرُدُّوهُ إِلىَ اللَّهِ وَ الرَّسُولِ إِن کُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الاَخِرِ  ذَالِکَ خَیرْ وَ أَحْسَنُ تَأْوِیلاً(59)

اى کسانى که ایمان آورده‏اید اطاعت کنید خدا را و اطاعت کنید پیامبر خدا و صاحبان امر را و هر گاه در چیزى نزاع کردید آن را به خدا و پیامبر ارجاع دهید، اگر ایمان به خدا و روز رستاخیز دارید، این براى شما بهتر و عاقبت و پایانش نیکوتر است./ نساء 59

  اگر اطاعت خدا و رسول تنها در احکامى واجب مى‏بود که به وسیله وحى بیان شده، کافى بود بفرماید: اى کسانى که ایمان آورده‏اید اطاعت کنید خدا و پیامبر خدا و صاحبان امر را

(أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ)،

ولى چنین نکرد،

و کلمه (اطیعوا= اطاعت کنید) را دو باره آورد، تا بفهماند اطاعت خدا یک نحوه اطاعت است و اطاعت رسول و اولی الامر یک نحوه دیگر است.

حضور اولی الامر در امت اسلام که پس از خاتم النبیین صل الله علیه وآله وسلم اطاعتشان هم ردیف اطاعت آن بزرگوار بر مردم مفروض است گواه وجود امامت موهبت شده به ابراهیم و رسول اکرم علیهم السلام در میان مسلمین است.

جاى تردید نیست در اینکه این اطاعت که در آیه ولی الامر آمده، اطاعتى است مطلق، و به هیچ قید و شرطى مقید و مشروط نشده، و این خود دلیل است بر این که رسول و اولی الامر دستور به چیزى و نهى از چیزى نمى‏کنند، که مخالف با حکم خدا در آن چیز باشد. و گرنه واجب شدن اطاعت خدا و اطاعت رسول و اولی الامر تناقضى از ناحیه خداى تعالى مى‏شد. موافقت تمامى اوامر و نواهى رسول و اولی الامر با اوامر و نواهى خداى تعالى جز با عصمت ایشان تصور نمی شود، و محقق نمى گردد.

در ادامه با در نظر گرفتن معیار عصمت و پیراستگی از ظلم به شناخت ائمه مسلمین می پردازیم.